IBN Team member Bir Bahadur Darai sharing his experience
Written By Unknown on Wednesday, June 4, 2014 | 2:54 AM
आइबिएन टिमको साप्ताहिक कार्यक्रम सम्पन्न
न्युरोड पोखरा
अनलाइन बिजनेशलाई नेपालमा स्थापित गराउने उद्धेश्यले यूवाहरुद्धारा खोलिएको संस्था इन्टरनेट बिजनेश नेपाल आइबिएन टिमले साप्ताहिक कार्यक्रम गत बिहिबार पोखरामा सम्पन्न गरेको छ । उक्त कार्यक्रममा यो हप्ता अनलाइन बिजनेशमा काम गर्न सक्षम दुई युवाहरु बिर बहादुर दराई र रामु दाहाल लाई आइबिएन टिमको प्रमाण पत्र सहित २५÷२५ डलरको चेक बितरण गरेका थिए । प्रमुख अतिथि यूवा उद्यमी तथा प्रशिक्षक लोक दुरा मार्फत उक्त चेक तथा प्रमाण पत्र बितरण गरेका थिए ।
“इन्टरनेट मार्केटिङ भनेका नयाँ अवधारण बोकेको नयाँ ब्यापार प्रणाली हो । यो नयाँ प्रणाली अबको यूवाहरुले अवलम्बन गर्नुपर्छ” भन्दै यूवा उद्यमी लोक दुराले जानकारी दिए । आइबिएनसंग जोडिएर बिदेशको काम नेपालबाटै इन्टरनेटको माध्यमबाट गर्न पाएकोमा रामु दाहालले खुशी ब्यक्त गरेका थिए । बैदेशिक रोजगारमा अनुभव संगालेका बीर बहादुर दराईले इन्टरनेटको माध्यमबाट पनि काम गर्न सकिन्छ भन्ने बिश्वास पनि थिएन तर आइबिएनसंग जोडिएपछि त्यो सत्य साबित भयो भन्दै आफ्नो बिचार राखेका थिए ।
आइबिएनले अमेरिकाको विभिन्न अनलाइन बिजनेश कम्पनीहरुसंग सहकार्य गरेर नेपालमा बेरोजगारी यूवाहरुलाई उपयूक्त तालिम दिई स्वरोजगार प्रदान गर्ने कार्यक्रम अगाडि बढाइरहेको छ । यसलाई भबिष्यमा निरन्तरता दिदै यूवाहरुलाई अवसर दिइरहने र अनलाइन बिजनेशलाई सहज रुपमा फस्टाउने उद्धेश्य बोकिरहेका जानकारी आइबिएनका संयोजक सञ्जीब शाहले बताए ।
नेपालमा आउटसोर्स अनलाइन जबको सम्भावना
-अनुज कुलुङ
आज आउटसोर्समा अवसरको कुरा गरौ । सबैभन्दा पहिले आउटसोर्स भनेको के हो ? कतिपयलाई यो बिषयमा राम्रो जानकारी पनि होला । कतिले पहिलो चोटी सुनेको होला । खैर, आजको यो लेख आउटसोर्सको बारेमा तपाई मेरो प्रिय पाठकको लागि जानकारी स्वरुप राखेको छु ।
प्रबिधीको तिब्र बिकासले आज हरेक असम्भव काम सम्भव भइसकेको छ । बिशेष गरी कम्प्युटरमा दक्ष रहेका बिद्यार्थी यूवाहरुको लागि यो आजकल आकर्षणको केन्द्रबिन्दु बनेको छ । जो संग वेब, ग्राफिक, कन्टेन्ट राइटिङ, एसइओ जस्ता सामान्य बिषयको बारेमा गहन जानकारी छ । ति ब्यक्तिहरुले सहज रुपमा आउटसोर्स काम गर्न सक्छन् । नेपालमा बिस्तारै यो बिषयमा जानकारी लिदै छन् । नेपाल प्रबिधिसम्बन्धि बिषयमा निकै पछाडि नै छ ।
इकमर्सको बिषयमा गहन रुपले अध्ययन अध्यापन नेपालमा नरहे पछि यूवाहरु अति पछि छन् । जे जति जान्दछन् । ति सबै स्वअध्ययनमा सीमित छ ।
बाहिरको काम आफ्नै देशबाट कम्प्युटर इन्टरनेटको उपयोग गरेर काम गर्नु नै आउटसोर्स हो । तपाईको सीपलाई अन्तराष्ट्रिय बजारमा बिक्रि गर्नु आउटसोर्स हो । सरल भाषामा बुझ्नुस् “आउट” को अर्थ बाह्य, “सोर्स” को अर्थ श्रोत । यानिकी बाहिर देशबाट कामको श्रोत उपलब्ध हुन्छ । जहाँ तपाईले ति काम गर्ने क्षमता र दक्षता छ भने घरमै बसि बसि काम गर्न सक्नुहुन्छ ।
काठमाण्डौ, पोखरा र धरान जस्तो मुख्य शहरमा केहि केहि आउटसोर्स काम गर्ने ब्यक्तिहरु फेला पर्छ । काठमाण्डौमा रेयन एहेम भन्ने एक यूवा सर्च इन्जिन सम्बन्धि काम गर्छन् । उनको काम गर्ने करिब ७ जनाभन्दा बढि टिम छ । उनको टिमले सहि समयमा काम गर्छन । बाहिरबाट आएको काम सहि समयमा सहि तरिकाले पुरा गर्ने हुँदा उनीहरुलाई कम्पनीले राम्रै आम्दानी पनि उपलब्ध गराउछन् । करिब एउटा प्रोजेक्टमा पन्ध्र सय डलर देखि तिन हजार डलरसम्म आम्दानी गर्छन् ।
पोखरामा महादेव सुवेदी ले हरेक दिन आफ्नै घरबाट गुगलको एक प्रोजेक्टमा काम गर्छन् । उनले यहि बसि बसि काम गरेर राम्रो आम्दानी गरिरहेका छन् । खोज्दै जाने हो भने नेपालमा यस बिषयमा काम गर्नेहरुको ताति ठुलो नै छ तर त्यसलाई ब्यवस्थित तरिकाले नेपालमा गर्न सकिरहेका छैनौ । त्यो किन हो त ? किनकी नेपालको राजनीतिक अस्थिरताको कारणले हो । राज्यले चाहाने हो भने यो काम क्षणिक रुपमा सम्पन्न हुन्छ । तर यस्तो बिषयमा राज्यको चासो छैन ।
आउटसोर्स गर्नको निमित्त तपाईसंग कम्प्युटर बिषयको कुनै पनि बिषयसंग भरपुर ज्ञान हुनुपर्छ । अहिले संसारमै सबैभन्दा चाँडै बिक्रि हुने भनेको वेब डिजाइन, ग्राफिक डिजाइन र एसइओ हो । यदि तपाईसंग यि बिषयको बारेमा भरपुर ज्ञान छ भने तपाईले फ्रिल्यान्सर वेबसाइटहरुको सहयतामार्फत आफ्नो कामको लागि बिड गर्न सक्नुहुनेछ ।
आउटसोर्सको निम्ति अंग्रेजी बिषयमा तपाईको दक्षता रहनु पनि जरुरी छ । यसले गर्दा तपाईले आफ्नो कामको बारेमा जानकारी लिन र दिनको निम्ति अंग्रेजी बिषय ठुलो माध्यम बन्छ । अनलाइन जबबाट कमाउन चाहानेहरुको लागि आउटसोर्स नै त्यस्तो अवसर हो जुन काम तपाईले संसारको कुनै पनि ठाउँमा गएर गर्न सक्नुहुन्छ । त्यो पनि तपाईको समयमा । जहाँ तपाईले कुनै बोसको खटनमा, तिनको समयमा गर्न जरुरी छैन । तपाई आफ्नो समयमा ति काम गर्न सक्नुहुन्छ । तर त्यसको लागि तपाईसंग स्तरीय काम गर्ने ढंग चाहि हुनुपर्छ ।
अष्ट्रेलियाबाट अर्चना श्रेष्ठ एक नेपाली नारीले बिगत १० बर्ष यतादेखि वेब डिजाइनमा काम गरिराख्नुभएको छ । एक आउटसोर्स वर्करको रुपमा । अर्थात अर्को भाषामा यस्तो प्रकारको काम गर्ने मान्छेलाई फ्रिल्यान्सर पनि भनिन्छ । उहाँलाई विभिन्न देशको ब्यक्तिहरुले, संस्थाहरुले वेबसाइट बनाउनको लागि आग्रह गर्छन् । आफ्नो समय मिलाएर उहाँ ति कामहरु सहज रुपमा पुरा गर्नु हुन्छ । उहाँको आम्दानी अपेक्षा गरेभन्दा अत्याधिक बढि छ । किनकी काम पनि प्रबिधिको बिषयको हुनाले पनि अरु हेरिकन बढि नै आम्दानी हुन्छ । अझ अष्ट्रेलिया देश जहाँको लोकेशनले पनि उहाँको आम्दानीमा भरपुर प्रभाव पर्छ ।
नेपालमा प्रचुर सम्भावना हुदाहुदै पनि बिद्युतको कारणले चाहेको तरिकाले आउटसोर्स काम गर्न सकिरहेका छैनौ । दैनिक बढ्दो लोडसेडिङले गर्दा यो कार्यमा अत्याधिक प्रभाव पर्छ । यसलाई नियन्त्रण गर्न सकिने हो भने बिदेशी मुद्रा नेपालमा भित्राउन एकदमै सहज हुन्छ । किनकी यो बिषयमा सिक्न सकिने ठाउँ कहि पनि छैन ।
पुर्ब उर्जामन्त्रि गोकर्ण बिष्टको भनाईअनुसार नेताहरुमा देश बिकासको प्रबल इच्छाशक्ति भएमा नेपालले दश बर्षमा दश हजार मेगावटको बिद्युत उत्पाद गर्न सक्छ भन्ने धारणा दिएका थिए । तर नेताहरुमा त्यो इच्छाशक्ति नै नभएको महशुष नेपाली जनताहरुले गरिरहेका छन् । बिश्व बिकास बैंकका बित्त निगम आइएफसीले समेत ६ खर्ब सहयोग गर्ने भनिसकेपछि सरकारले फटाफट त्यो पक्रियालाई कार्यन्वयन गरे हुन्थ्यो । तर खै । गर्ने हुन् कि हैनन् । त्यो बीचमा कति भ्रष्टचार हुन्छ । त्यो चिन्ता छ । कतिले गुन्दागर्दी हुँदो हो । त्यो चिन्ता छ । यसले खतरा निम्त्याउँछ । सरकारले गहकिलो नीतिनियम र रणनीतिक योजना बनाउने हो भने नेपाल समुन्नत बन्न कति पनि बेर लाग्दैन ।
बरोजगारी हट्छ । यूवाहरुले भरपर्दो रोजगार प्राप्त गर्न सक्छ । आउटसोर्स पनि ति मध्ये एउटा माध्यम हो । जसले कैयौलाई रोजगार दिन सक्छ । नयाँ कुरा र नयाँ प्रबिधिको बिकासलाई पनि सरकारले वास्ता गर्ने कुरा हो । यहाँ बेरोजगारी यूवालाई कसरी परिचालन गर्ने त भन्ने बिषयमा सोच बिचार र अवसर प्रदान गर्नु आजको मुल आवश्यकता हो । नभए यूवाहरुको नयाँ जनशक्तिलाई उपयोग गर्ने सहज बाताबरण तयार गर्नु पर्छ ।
नेपालमा आउटसोर्स अनलाइन जब भनेको नयाँ सोच र नयाँपन हो । जो यूवा बिद्यार्थीहरुको लागि एकदमै फाइदाजनक र आम्दानीमुलक काम भनेर मान्न सकिन्छ । यसलाई बुझ्ने प्रयाश सबैले गरौ ।
...............यो लेख पोखराबाट प्रकाशित हटलाइन राष्ट्रिय दैनिक “अवसर” भन्ने स्तम्भमा प्रकाशित भइसकेको छ । जसको स्तम्भकार अनुज कुलुङ हुन् ।
आज आउटसोर्समा अवसरको कुरा गरौ । सबैभन्दा पहिले आउटसोर्स भनेको के हो ? कतिपयलाई यो बिषयमा राम्रो जानकारी पनि होला । कतिले पहिलो चोटी सुनेको होला । खैर, आजको यो लेख आउटसोर्सको बारेमा तपाई मेरो प्रिय पाठकको लागि जानकारी स्वरुप राखेको छु ।
प्रबिधीको तिब्र बिकासले आज हरेक असम्भव काम सम्भव भइसकेको छ । बिशेष गरी कम्प्युटरमा दक्ष रहेका बिद्यार्थी यूवाहरुको लागि यो आजकल आकर्षणको केन्द्रबिन्दु बनेको छ । जो संग वेब, ग्राफिक, कन्टेन्ट राइटिङ, एसइओ जस्ता सामान्य बिषयको बारेमा गहन जानकारी छ । ति ब्यक्तिहरुले सहज रुपमा आउटसोर्स काम गर्न सक्छन् । नेपालमा बिस्तारै यो बिषयमा जानकारी लिदै छन् । नेपाल प्रबिधिसम्बन्धि बिषयमा निकै पछाडि नै छ ।
इकमर्सको बिषयमा गहन रुपले अध्ययन अध्यापन नेपालमा नरहे पछि यूवाहरु अति पछि छन् । जे जति जान्दछन् । ति सबै स्वअध्ययनमा सीमित छ ।
बाहिरको काम आफ्नै देशबाट कम्प्युटर इन्टरनेटको उपयोग गरेर काम गर्नु नै आउटसोर्स हो । तपाईको सीपलाई अन्तराष्ट्रिय बजारमा बिक्रि गर्नु आउटसोर्स हो । सरल भाषामा बुझ्नुस् “आउट” को अर्थ बाह्य, “सोर्स” को अर्थ श्रोत । यानिकी बाहिर देशबाट कामको श्रोत उपलब्ध हुन्छ । जहाँ तपाईले ति काम गर्ने क्षमता र दक्षता छ भने घरमै बसि बसि काम गर्न सक्नुहुन्छ ।
काठमाण्डौ, पोखरा र धरान जस्तो मुख्य शहरमा केहि केहि आउटसोर्स काम गर्ने ब्यक्तिहरु फेला पर्छ । काठमाण्डौमा रेयन एहेम भन्ने एक यूवा सर्च इन्जिन सम्बन्धि काम गर्छन् । उनको काम गर्ने करिब ७ जनाभन्दा बढि टिम छ । उनको टिमले सहि समयमा काम गर्छन । बाहिरबाट आएको काम सहि समयमा सहि तरिकाले पुरा गर्ने हुँदा उनीहरुलाई कम्पनीले राम्रै आम्दानी पनि उपलब्ध गराउछन् । करिब एउटा प्रोजेक्टमा पन्ध्र सय डलर देखि तिन हजार डलरसम्म आम्दानी गर्छन् ।
पोखरामा महादेव सुवेदी ले हरेक दिन आफ्नै घरबाट गुगलको एक प्रोजेक्टमा काम गर्छन् । उनले यहि बसि बसि काम गरेर राम्रो आम्दानी गरिरहेका छन् । खोज्दै जाने हो भने नेपालमा यस बिषयमा काम गर्नेहरुको ताति ठुलो नै छ तर त्यसलाई ब्यवस्थित तरिकाले नेपालमा गर्न सकिरहेका छैनौ । त्यो किन हो त ? किनकी नेपालको राजनीतिक अस्थिरताको कारणले हो । राज्यले चाहाने हो भने यो काम क्षणिक रुपमा सम्पन्न हुन्छ । तर यस्तो बिषयमा राज्यको चासो छैन ।
आउटसोर्स गर्नको निमित्त तपाईसंग कम्प्युटर बिषयको कुनै पनि बिषयसंग भरपुर ज्ञान हुनुपर्छ । अहिले संसारमै सबैभन्दा चाँडै बिक्रि हुने भनेको वेब डिजाइन, ग्राफिक डिजाइन र एसइओ हो । यदि तपाईसंग यि बिषयको बारेमा भरपुर ज्ञान छ भने तपाईले फ्रिल्यान्सर वेबसाइटहरुको सहयतामार्फत आफ्नो कामको लागि बिड गर्न सक्नुहुनेछ ।
आउटसोर्सको निम्ति अंग्रेजी बिषयमा तपाईको दक्षता रहनु पनि जरुरी छ । यसले गर्दा तपाईले आफ्नो कामको बारेमा जानकारी लिन र दिनको निम्ति अंग्रेजी बिषय ठुलो माध्यम बन्छ । अनलाइन जबबाट कमाउन चाहानेहरुको लागि आउटसोर्स नै त्यस्तो अवसर हो जुन काम तपाईले संसारको कुनै पनि ठाउँमा गएर गर्न सक्नुहुन्छ । त्यो पनि तपाईको समयमा । जहाँ तपाईले कुनै बोसको खटनमा, तिनको समयमा गर्न जरुरी छैन । तपाई आफ्नो समयमा ति काम गर्न सक्नुहुन्छ । तर त्यसको लागि तपाईसंग स्तरीय काम गर्ने ढंग चाहि हुनुपर्छ ।
अष्ट्रेलियाबाट अर्चना श्रेष्ठ एक नेपाली नारीले बिगत १० बर्ष यतादेखि वेब डिजाइनमा काम गरिराख्नुभएको छ । एक आउटसोर्स वर्करको रुपमा । अर्थात अर्को भाषामा यस्तो प्रकारको काम गर्ने मान्छेलाई फ्रिल्यान्सर पनि भनिन्छ । उहाँलाई विभिन्न देशको ब्यक्तिहरुले, संस्थाहरुले वेबसाइट बनाउनको लागि आग्रह गर्छन् । आफ्नो समय मिलाएर उहाँ ति कामहरु सहज रुपमा पुरा गर्नु हुन्छ । उहाँको आम्दानी अपेक्षा गरेभन्दा अत्याधिक बढि छ । किनकी काम पनि प्रबिधिको बिषयको हुनाले पनि अरु हेरिकन बढि नै आम्दानी हुन्छ । अझ अष्ट्रेलिया देश जहाँको लोकेशनले पनि उहाँको आम्दानीमा भरपुर प्रभाव पर्छ ।
नेपालमा प्रचुर सम्भावना हुदाहुदै पनि बिद्युतको कारणले चाहेको तरिकाले आउटसोर्स काम गर्न सकिरहेका छैनौ । दैनिक बढ्दो लोडसेडिङले गर्दा यो कार्यमा अत्याधिक प्रभाव पर्छ । यसलाई नियन्त्रण गर्न सकिने हो भने बिदेशी मुद्रा नेपालमा भित्राउन एकदमै सहज हुन्छ । किनकी यो बिषयमा सिक्न सकिने ठाउँ कहि पनि छैन ।
पुर्ब उर्जामन्त्रि गोकर्ण बिष्टको भनाईअनुसार नेताहरुमा देश बिकासको प्रबल इच्छाशक्ति भएमा नेपालले दश बर्षमा दश हजार मेगावटको बिद्युत उत्पाद गर्न सक्छ भन्ने धारणा दिएका थिए । तर नेताहरुमा त्यो इच्छाशक्ति नै नभएको महशुष नेपाली जनताहरुले गरिरहेका छन् । बिश्व बिकास बैंकका बित्त निगम आइएफसीले समेत ६ खर्ब सहयोग गर्ने भनिसकेपछि सरकारले फटाफट त्यो पक्रियालाई कार्यन्वयन गरे हुन्थ्यो । तर खै । गर्ने हुन् कि हैनन् । त्यो बीचमा कति भ्रष्टचार हुन्छ । त्यो चिन्ता छ । कतिले गुन्दागर्दी हुँदो हो । त्यो चिन्ता छ । यसले खतरा निम्त्याउँछ । सरकारले गहकिलो नीतिनियम र रणनीतिक योजना बनाउने हो भने नेपाल समुन्नत बन्न कति पनि बेर लाग्दैन ।
बरोजगारी हट्छ । यूवाहरुले भरपर्दो रोजगार प्राप्त गर्न सक्छ । आउटसोर्स पनि ति मध्ये एउटा माध्यम हो । जसले कैयौलाई रोजगार दिन सक्छ । नयाँ कुरा र नयाँ प्रबिधिको बिकासलाई पनि सरकारले वास्ता गर्ने कुरा हो । यहाँ बेरोजगारी यूवालाई कसरी परिचालन गर्ने त भन्ने बिषयमा सोच बिचार र अवसर प्रदान गर्नु आजको मुल आवश्यकता हो । नभए यूवाहरुको नयाँ जनशक्तिलाई उपयोग गर्ने सहज बाताबरण तयार गर्नु पर्छ ।
नेपालमा आउटसोर्स अनलाइन जब भनेको नयाँ सोच र नयाँपन हो । जो यूवा बिद्यार्थीहरुको लागि एकदमै फाइदाजनक र आम्दानीमुलक काम भनेर मान्न सकिन्छ । यसलाई बुझ्ने प्रयाश सबैले गरौ ।
...............यो लेख पोखराबाट प्रकाशित हटलाइन राष्ट्रिय दैनिक “अवसर” भन्ने स्तम्भमा प्रकाशित भइसकेको छ । जसको स्तम्भकार अनुज कुलुङ हुन् ।
यूवाहरुलाई यहाँ अवसरको खाचो
अनुज कुलुङ
हरेक यूवाहरुलाई यहाँ अवसरको खाचो छ । पत्र पत्रिकामा वान्टेड र जागिरको अवसरको बिज्ञापन पनि उत्तिकै नभएको होइन । ति अधिकांश काम नलाग्ने खालका बिज्ञापन परे । तर पनि यहाँका राम्रा, नराम्रा, सीपयुक्त जति पनि यूवाहरु छन् बिदेशीएका छन् । किन त ? किनकी यहाँ उपयुक्त काम छैन । आफुले जानेको सीपको उपयोग गरेर स्वलम्बी बन्ने बाताबरण र उचित शिक्षा छैन ।
म पनि त्यस्तै यूवा हुँ । जो आफ्नो सीपलाई आफ्नै ठाउँमा सहज तरिकाले उपयोग गर्न नपाएको युवा । किनकी यहाँ बाताबरण छैन । यहाँ उचित शिक्षा छैन । यहाँ अवसर भएर पनि त्यसलाई उपयोग गर्नबाट बञ्चित भएको युवा । यस्तै यस्तै .....।
नेपालमा संबिधान छैन । जसलाई देशको मुल कानुन ठानिन्छ । मुल कानुन नै नभएको देशमा भ्रष्टहरुलाई सजिलो भएको छ । अपराधीलाई अपराध गर्न खुल्ला भएको छ । गुन्डा गर्दी बढेको छ । हत्या बढेको छ । बलात्कार बढेको छ । शान्ति छैन । अमनचयन छैन । यहाँ सबथोक बेहाल छ । यूवा पिडित छन् । आर्थिक रुपमा, मानसिक रुपमा ।
दुःख गरेर पढेका छोराछोरी र दुःख गरी गरी पढाई दिएका बाबुआमाको दुःख दुःखमै अन्त्य भइराखेको छ । पढेपछि कतार, कुबेत, मलेशिया, दुबई, बहराइन भास्सिनु यहाँको बाध्यता हो । हो, ति रहर नभइ साच्चिकै बाध्यता नै हो । अलिक हुनेखानेहरुले राम्रै बिदेश चहारेका छन् । जस्तै अष्ट्रेलिया, जापान, युके, डेनमार्क उस्तै परे अमेरिका पनि छिरेका छन् ।
देश बिकास गर्ने नेताहरु आफ्नै तालमा बेताल भइबसेका छन् । यो दुःख लाग्दो कुरा हो । राजनीतिक अस्वस्थ्य प्रतिष्प्रधाले देशलाई बेहाल पारेका छन् । खालि नेताहरु जनताको हक र हितका लागि भन्दा पनि आफ्नै स्वार्थ परिपुर्तिको लागि अनेक बहानामा देशको ढुकुटी रित्याएका छन् । मन लागेको गाडी चढेका छन् । मन लागेको भ्रष्टचार गरेका छन् । गरीबहरुलाई सताएका छन् ।
पश्चिमी मुलुकमा प्रबिधिले फड्को मारिसक्यो । हाम्रो देशमा केहि वास्ता छैन । एकतामा बाध्न सक्ने फेसबुकलाई कुनै ताका नेपालमा बन्द गरिनुपर्छ भन्ने हाम्रै देशका गन्नेमान्ने नेताहरु हुन् । जो कि प्रबिधिको कति महत्व छ भन्ने उनिहरुको सोचाईमा कहिल्यै पर्दैन । उनीहरुको सोचाई जहिल्यै पनि पुरातनवादी सोचाई हुन्छ । उहि सामन्ती सोचाई । लुटको सोचाई । नयाँ सोचाईमा नेताहरु बिश्वस्त छैनन् । उनिहरुलाई बिश्वास लाग्दैन । त्यसो त नयाँ प्रबिधिको बारेमा जानकार राख्ने त परै कुरा ।
हदै कम नेताहरु प्रबिधिसंग जोडिएका छन् । नत्र कतिपयलाई कम्प्युटरको उपयोग गर्न सायदै आउला । नेपालमा हरेक तवरबाट बिकासका सम्भावनाहरु जोडिन्छन् । तर त्यसलाई ब्यस्थित गरी लागु गराउन आजका सरकारले सकिरहेका छैनन् । महिनौ पनि टिक्न नसक्ने सरकारले के पो गर्ला र ?
अवसर प्रबिधिमा छ । अवसर कृषिमा छ । अवसर पर्यटनमा छ । अवसर अन्य धेरै कुराहरुमा छ । यति हुँदा हुँदै पनि हामीसंग उचित बाताबरणको अभाव छ । यहि अभावको कारण नेपाल बिकासमा पछाडि परेको हो । राम्रो सीपयुक्त ब्यक्तिहरुलाई बिकसित मुलुकहरुले किनेर उनिहरुको देशमा लगेपछि नेपालमा कुन सीपले बिकास गर्न सकिन्छ । क्षमता भएको ब्यक्तिहरु नेपालमा टिक्न सक्दैनन् । किनकी हरेकलाई आफ्नै भबिष्यको चिन्ता हुन्छ ।
देशप्रेम सबैलाई हुन्छ । यहाँ केहि नयाँ गर्न खोज्नेलाई सुरक्षा छैन । शान्ति छैन । धम्की र त्रासमा बाच्दै काम गर्नु ठुलो चुनौतीको काम हो । त्यहि काम अरु देशमा स्वतन्त्र तरिकाले गर्न पाउँछन् । त्यहाँ शान्ति छ । सुरक्षा छ । शिक्षित बर्गहरुको लागि साच्चिकै ति सुख सुबिधाहरु अरुको देशमा राम्ररी उपभोग गर्न पाएका छन् । तर हाम्रो देशमा त्यो काम गैह्रकानुनी, अवैध काम ठहरिन्छ ।
नेपाल कृषिप्रधान देश भनेर स्कुलमा घोकाउनु ब्यर्थै मात्र हो । कृषिबाट क्रान्ति गरी आर्थिक उन्नति गर्न सकिन्छ भन्नु पनि नेताहरुको बनावटी डायलग मात्र भइरहेको छ । तर त्यसलाई कार्यन्वयन कसरी गर्न सकिएला भन्ने बिषयमा यदि नितिनियम र उचित बाताबरण तयार गरिदिने हो भने सम्भव रहन्थ्यो । तर पनि पछिल्लो समयमा केहि सहकारी र स्वरोजगारको समाचारले आशा चाहि नपलाएको होइन । आशा भरपुर छ । तर भरोषा छैन । डा.बाबुराम भट्टराइले बाख्रा पालन सुरुवात गर्नुजस्ता समाचार देखावटी मात्र नहोस् । निरन्तरता होस् र अरुको निम्ति उदाहरण बनोस् ।
परिबर्तन आफैबाट सुरु गर्नु पर्छ । यो मलाई थाहा छ । करिब ६ बर्ष भयो । इकमर्समा निजि अध्ययन र खोज गर्न थालेको । नेपालमा इकमर्सको अत्यन्त सम्भावना छ । तर दुःखको कुरा इकमर्स नेपालमा लागु गर्न निकै ठुलो क्रान्ति नै आवश्यक पर्छ । एकताको आवश्यक पर्छ । इकमर्स बिजनेश गर्नेहरु नेपालमा अत्यन्त न्युन र दुर्लभ छन् । इकमर्सको उचित अध्ययन नेपालमा छैन ।
अमेरिका, बेलायत, फिलिपिन्स जस्ता देशहरुमा किशोर युवा युवती देखि लिएर रिटायर भएर बसेका बुढाबुढीहरुले पनि घरमै बसि बसि सहज तरिकाले काम गरिराखेका छन् । कमाइराखेका छन् । अनलाइन बिजनेशमा पश्चिमी मुलुक निकै अगाडि छ । तर त्यो प्रभाव हाम्रो मुलुकमा अझै पनि छाउन समय लाग्छ । तर समयको माग अनुसार त्यो पनि कुनै समय आउनै पर्छ ।
नेपालमा बिस्तारै अनलाईन सपिङ पोर्टलहरु सुरुवात भइरहेको देख्दा सम्भावना चाहि म निकै देख्छु । जस्तै मुन्छा डट कम, इसेवा डट कम, आइपे डट कम जस्ता वेब पोर्टलहरुले निकै प्रयाश गरिरहेका छन् । यो पनि इकमर्सको एउटा नमुना हो । यस्तै बिकास नेपालमा हुने हो भने यूवाहरु निकै आकर्षित हुनेछन् र हाल पनि अधिकांश यूवा यि बिषयप्रति निकै चासो लिएर अध्ययन गर्न लालयित छन् । राज्यले यसलाई एउटा आर्थिक बिकासको निम्ति केहि चासो लिएर योप्रति संबन्धित निकाय तथा नीति नियम बनाएर ब्यवस्थित गर्ने हो भने बिकासमा निकै टेवा पु¥याउनेछ ।
देश राजनीतिक खिचातानीमै सीमित रहने हो भने नेपाल नेपाल नै रहि रहला भन्न चाहि गाह्रो भइसकेको छ । दैनिक लोडसेडिङको समस्याले हरेक क्षेत्रमा प्रभाव परेको छ । सुचना तथा सञ्चार क्षेत्र, औधोगिक क्षेत्र लगायत अन्य धेरै क्षेत्रहरुमा प्रभाव पर्छ । औधोगिक क्षेत्रमा प्रभाव पर्नु भनेको नेपाली जनमानसको लागि धेरै ठुलो गरिबी निम्त्याउनु हो । यसलाई राज्यले निर्मुल गर्नुपर्छ । बिद्युत भए मात्र अधिकांश कुरा संभव छ । बैकल्पिक नीति अपनाउन सकिने तत्कालिन अवस्था अहिले छैन । उच्च प्रबिधिको बिकासले गर्दा नेपालमा यहि बिद्युत कमीले गर्दा प्रबिधि संग अझै राम्ररी अपडेट भइराख्न सकिएको छैन । त्यसो हुँदा पछि पर्ने हामी नेपाली नै हौ । राम्रा बिद्यार्थी बिदेशीनको कारण बिकल्प नदेखेर नै हो । हरेक क्षेत्रबाट बिकासको नीति अपनाउने हो भने नेपाल नमुना देश बन्न कति पनि टाढा छैन । भलै नेताहरुले यो कुरा सोचे हुन्थ्यो । कुनै दिन सोच्ला नि । आशा गरौ ।
...............यो लेख पोखराबाट प्रकाशित हटलाइन राष्ट्रिय दैनिक “अवसर” भन्ने स्तम्भमा प्रकाशित भइसकेको छ । जसको स्तम्भकार अनुज कुलुङ हुन् ।
